Hayatımız boyunca daima dışarıdan gelen etkilere açık halde oluruz. Öte yandan kendi duygu ve düşüncelerimiz, zihin dünyamız dışarıdan gelen bu etkilerle temas halindedir. İnsanı hem dışarıdan gelen etkilerle oluşan hem de içerde bilinçli ya da bilinçdışı bir biçimde var olan duygu ve düşüncelerin birlikte çalıştığı bir mekanizma gibi düşünebiliriz. İşte tüm bu etkileşim deryası bir araya gelerek şemalarımızı oluşturur. Şemalar aslında basitçe yaşadığımız olayların bizde yarattığı anlamların kategorizasyonudur. Olumlu ve olumsuz şemalara sahip olabiliriz. Annemizin karnından başlayarak bizi bugüne getiren tüm olaylar karşısındaki duruşumuz, o olaylara yüklediğimiz anlamlar gelecekte başımıza gelecek olaylardaki tavrımızın da belirleyicisidir. Literatürde 18 temel şemadan bahsedilir. Bunlardan bazıları terk edilme şeması, utanç şeması, yoksunluk şeması, yabancılaşma şeması, yetersizlik teması, başarısızlık şeması vb.dir. Her şemanın kişi için derin bir anlamı ve irdelenecek bir tarafı varsa da işlevsiz birtakım şemalarda olumsuz duygu ve düşünceler çakılıdır, bu noktada eğer o şema sebebiyle hissedilen duygularla baş edilemiyorsa bir terapiste başvurmak gerekebilir.
Şema Terapi diğer tekniklerle beraber çalışır, bilişsel davranışçı terapi yaklaşımının bazı teknikleri uygulanır ve olumsuz duygu ve düşünceler yeniden işlenir. Ayrıca nesne ilişkileri kuramı ve Gestalt Terapi de şema terapisiyle birlikte çalışan kuram ve tekniklerdir. Şema Terapisinin nihai amacı olumsuz ve işlevsiz bulunan şemanın örüntü ve döngülerini bulabilmek, olaylar ve olaylar sonucunda hissedilen ve düşünülenler arasındaki ilişkiyi neden sonuç ilkesiyle açıklayabilmektir. Bu sayede danışanı aşağı çeken tutumları seansta değerlendirilir. Bunu terapist ve danışan iş birliği içinde yaparak işlevsiz şemanın yerine işlevsel olanları koymaya çalışır. Kişi kendisini ve başına gelen olayları nasıl algılayıp yorumluyor? Şema terapinin en önemli sorusu budur. Danışan terapi içerisinde bazen ödevlendirmelerle, bazen anlattığı olayları imgelemesiyle ve bazense olaylardaki rolleri canlandırmasıyla olumsuz olay ve karakter yapılarının sonucu olarak doğru olduğuna inandığı anlamlar üzerine düşünür ve bu düşüncelerin yerine olumlu olanları koymaya başlar.
Şema terapide danışan ve terapist sağlıklı ve sağlıksız şemaları birlikte değerlendirir daha sonra sağlıklı şema örüntüsü terapistin desteği ile danışana bırakılır böylece işlevsiz bir durumun yerini işlevsel olan almıştır.
Şema terapi duygusal akıcı yaklaşım, gestald terapi, bağlanma ve nesne ilişkileri kuramını bir araya getiren bir terapi yöntemidir. Şema terapinin ilk adımı danışanı örseleyen tutumları bulmaktır yani kişinin kendine ve olaylara atfettiği anlamlar burada önem taşır.
Bazen danışana ödev verilir, bazen danışandan terapist eşliği ile imgeleme yöntemi ve role playing yapması da istenebilir. bu yöntem kişinin maruz kaldığı olumsuz yaşam olaylarına karşı atfettiği anlamlar saptanarak yerine olumlu olanların konmasına öncülük eder.
